Gwarchodfa Natur Gilfach

Lleoliad

Mae’r cylch yn dangos yr ardal, nid y man cychwyn union. Defnyddiwch y ddolen gyfarwyddiadau isod i gyrraedd y maes parcio ei hun. Cyfuchliniau a llwybrau gan OpenTopoMap, o ddata OpenStreetMap.

Y llwybr

Mae llwybrau wedi’u marcio o wahanol hyd yn dechrau o’r ganolfan ymwelwyr; mae’r prif gylch yn disgyn at yr afon, yn ei dilyn i fyny heibio’r rhaeadrau, ac yna’n dringo’n ôl dros borfa’r bryn. Mae arwyddion lliw ar hyd y ffordd.

Gwerth gwybod

• Diwedd Hydref a mis Tachwedd yw adeg rhediad yr eogiaid. Sefwch wrth y rhaeadr ac arhoswch; amynedd yw’r dechneg gyfan.
• Mae gwybedogion brith yn cyrraedd y coed derw tua thrydedd wythnos Ebrill.
• Mae’r tŷ hir ar agor ar rai dyddiau ac yn rhoi syniad iawn o sut yr oedd y ffermydd hyn yn gweithio.

Beth welwch chi

Afon Marteg, coetir derw mes di-goes, dôl wair ucheldirol, ac eogiaid wrth y rhaeadrau ddiwedd yr hydref.

Cefndir

Fferm tŷ hir yw Gilfach, a fu’n cael ei ffermio yn y dull ucheldirol traddodiadol ers canrifoedd. Mae’r ymddiriedolaeth yn cynnal yr hen batrwm ffermio’n fwriadol, am mai dyna a greodd y cynefinoedd yma ac y byddent yn diflannu hebddo.